Մաքուր և կոկիկ տունը սովորաբար ասոցացվում է հիգիենայի և գեղեցիկ արտաքին
տեսքի հետ։ Սակայն կարգուկանոնը նաև ազդում է այն բանի վրա, թե ինչպես ենք
մենք ընկալում մեզ շրջապատող տարածքը և ինչ ենք զգում այդ միջավայրում։
Անկարգությունը ստեղծում է բազմաթիվ փոքր տեսողական ազդակներ, որոնք մշտապես մրցում են մեր ուշադրության համար․ աթոռին գցված հագուստը, սեղանի վրա կուտակված թղթերը, խոհանոցում մնացած սպասքը, իրերը, որոնք պետք է դրվեն իրենց տեղը։ Առանձին վերցրած դրանք կարող են աննշան թվալ, սակայն միասին ստեղծում են անավարտության և տեսողական ծանրաբեռնվածության զգացողություն։
Հենց այդ պատճառով է, որ մաքրությունից հետո երբեմն անսպասելի թեթևություն ենք զգում։ Կարգուկանոնը միայն կատարյալ մաքուր տան մասին չէ։ Այն օգնում է նվազեցնել շեղող գործոնների քանակը, դարձնում է տարածքն ավելի հարմարավետ և տալիս է շրջակա միջավայրի նկատմամբ ավելի մեծ վերահսկողության զգացում։
Անկարգությունը շեղում է մեր ուշադրությունը
Մեր ուղեղը մշտապես մշակում է շրջակա միջավայրից ստացվող տեղեկատվությունը։ Որքան ավելի շատ իրեր և անավարտ գործեր կան մեր տեսադաշտում, այնքան ավելի շատ տեսողական ազդակներ են մրցում մեր ուշադրության համար։
Պատկերացրեք երկու աշխատանքային սեղան։
Մեկի վրա դրված են փաստաթղթեր, բաժակներ, լարեր, կտրոններ և բազմաթիվ պատահական իրեր։ Մյուսի վրա կա միայն համակարգիչը և այն իրերը, որոնք տվյալ պահին իսկապես անհրաժեշտ են։
Նույնիսկ եթե գիտակցաբար փորձում եք ուշադրություն չդարձնել անկարգությանը, երկրորդ դեպքում սովորաբար շատ ավելի հեշտ է կենտրոնանալ կոնկրետ աշխատանքի վրա։
Սա չի նշանակում, որ յուրաքանչյուր տուն պետք է լինի մինիմալիստական։ Նպատակը դատարկ սենյակներ ունենալը չէ, այլ այնպիսի տարածք ստեղծելը, որտեղ յուրաքանչյուր իր ունի իր նշանակությունն ու տրամաբանական տեղը։
Մաքրությունը տալիս է արագ և տեսանելի արդյունք
Մաքրության հետաքրքիր հոգեբանական առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ դրա արդյունքը հաճախ տեսանելի է գրեթե անմիջապես։
Սրբեցիք խոհանոցի աշխատանքային մակերեսը՝ և այն մաքուր դարձավ։ Հավաքեցիք մահճակալը՝ և ամբողջ ննջասենյակն արդեն ավելի կոկիկ տեսք ունի։ Ազատեցիք ճաշասեղանը ավելորդ իրերից՝ և սենյակի ընկալումն անմիջապես փոխվեց։
Այս փոքր փոփոխությունները տալիս են ավարտվածության և առաջընթացի հստակ զգացողություն։
Հենց այդ պատճառով մեծ մաքրությունը փոքր առաջադրանքների բաժանելը հաճախ շատ ավելի արդյունավետ է, քան ինքներդ ձեզ ասելը․
«Պետք է ամբողջ տունը մաքրեմ»։
Փոխարենը փորձեք ասել․
«Հիմա կմաքրեմ և կազատեմ խոհանոցի սեղանի մակերեսը»։
Փոքր առաջադրանքը սկսելն ավելի հեշտ է, իսկ ստացված արդյունքը հաճախ դառնում է լրացուցիչ մոտիվացիա՝ շարունակելու մաքրությունը։
Կարգուկանոնն օգնում է վերականգնել վերահսկողության զգացումը
Մեր առօրյա կյանքում ոչ բոլոր իրադարձություններն են կախված մեզանից։ Տան անկարգությունը կարող է դրան ավելացնել ևս մեկ անավարտ գործի զգացողություն։
Մաքրության դեպքում ամեն ինչ շատ ավելի պարզ է․ գործողության և արդյունքի միջև կա անմիջական կապ։
Կարգի բերեցիք դարակը՝ այն դարձավ կոկիկ։ Փոշեկուլով մաքրեցիք հատակը՝ փոշին անհետացավ։ Իրերը դասավորեցիք իրենց տեղերում՝ սենյակն ավելի հարմար դարձավ օգտագործելու համար։
Արդյունքի այս կանխատեսելիությունը կարող է մաքրությունը դարձնել անսպասելի հաճելի զբաղմունք։ Սովորական կենցաղային պարտականության փոխարեն այն դառնում է շրջակա տարածքում կարգ ու կառուցվածք վերականգնելու պարզ միջոց։
Մաքրության լավ համակարգը չպետք է կախված լինի մոտիվացիայից
Սպասել, մինչև հանկարծ ցանկություն առաջանա մաքրություն անել, այնքան էլ արդյունավետ ռազմավարություն չէ։
Շատ ավելի օգտակար է մաքրության փոքր գործողությունները կապել այն սովորությունների հետ, որոնք առանց այդ էլ կատարում եք ամեն օր։
Օրինակ՝
- ատամները լվանալուց հետո սրբել լվացարանը,
- ընթրիքից հետո ազատել խոհանոցի աշխատանքային մակերեսը,
- քնելուց առաջ հագուստը դնել իր տեղը,
- աշխատանքն ավարտելուց հետո հինգ րոպե հատկացնել աշխատանքային սեղանը կարգի բերելուն։
Եթե նույն գործողությունը պարբերաբար կրկնվում է նույն իրավիճակում, ժամանակի ընթացքում այն դառնում է առօրյայի բնական մասը, այլ ոչ թե առանձին խնդիր, որի համար ամեն անգամ պետք է մոտիվացիա գտնել։
Այստեղ ամենակարևորը ոչ թե ինտենսիվությունն է, այլ կանոնավորությունը։
Դարձրեք կարգուկանոնը ամենահեշտ ընտրությունը
Երբեմն խնդիրը մաքրություն պահպանելու ցանկության բացակայությունը չէ։ Պարզապես տարածքն այնպես է կազմակերպված, որ կարգուկանոն պահպանելը դառնում է անհարմար։
Եթե լվացքի զամբյուղը գտնվում է մեկ այլ սենյակում, հագուստը, ամենայն հավանականությամբ, կհայտնվի աթոռի վրա։ Եթե մաքրող միջոցները դժվար հասանելի են, փոքր կեղտերը հաճախ մնում են մինչև հաջորդ մեծ մաքրությունը։
Պարզ փոփոխությունները կարող են վերացնել այս խոչընդոտները։
Կազմակերպեք պահեստավորման տեղերը այնտեղ, որտեղ սովորաբար կուտակվում են իրերը։ Հաճախ օգտագործվող մաքրող միջոցներն ու պարագաները պահեք ձեռքի տակ։ Ամենօրյա օգտագործման յուրաքանչյուր իրի համար սահմանեք մշտական և հստակ տեղ։
Լավ կազմակերպված տարածքը չի պահանջում անընդհատ հիշեցնել ինքներդ ձեզ կարգուկանոն պահպանելու մասին. տան ճիշտ կազմակերպումն ինքնին դարձնում է դա ավելի հեշտ։
Համադրեք մաքրությունը հաճելի զբաղմունքի հետ
Վարքագծային հոգեբանության արդյունավետ հնարքներից մեկն այն է, որ այն գործը, որը սովորաբար հետաձգում եք, համադրեք ձեզ հաճելի որևէ զբաղմունքի հետ։
Օրինակ՝ կարող եք սիրելի փոդքաստը լսել միայն մաքրություն անելիս, փոշեկուլով աշխատելիս միացնել աուդիոգիրք կամ որոշակի հատվածն ավարտելուց հետո ձեզ փոքրիկ հանգիստ թույլ տալ։
Նպատակը ձեզ մաքրության համար «պարգևատրելը» չէ։ Կարևորն այն է, որ փոխվեն այն զգացողությունները, որոնց հետ ասոցացվում է այդ զբաղմունքը։
Եթե մաքրությունը պարբերաբար ուղեկցվում է հաճելի փորձառությամբ, ժամանակի ընթացքում այն սկսելը զգալիորեն ավելի հեշտ է դառնում։
Մի՛ վերածեք կարգուկանոնը կատարելության ձգտման
Կարգուկանոն պահպանելու և տունը մշտապես կատարյալ վիճակում պահելու փորձի միջև մեծ տարբերություն կա։
Կատարելության ձգտումը սահմանում է գրեթե անհասանելի նշաձող։ Իսկ կայուն կարգուկանոնը ձևավորվում է փոքր գործողություններից, որոնք կանոնավոր կերպով կրկնվում են։
Որոշ օրերին բավական է ընդամենը հինգ րոպե հատկացնել իրերը տեղավորելուն։ Այլ օրերին կարելի է ամբողջությամբ մաքրել սենյակներից մեկը։ Կարևորը թույլ չտալ, որ փոքր անկարգությունը ժամանակի ընթացքում վերածվի մեծ աշխատանքի, որի համար կպահանջվի ամբողջ հանգստյան օրը։
Տունը նախատեսված է ապրելու համար։ Նպատակը ոչ թե այնպիսի տեսք ստեղծելն է, կարծես այնտեղ ոչ ոք չի բնակվում, այլ ապահովել հարմարավետ, խնամված և հեշտ պահպանվող միջավայր։
Մաքուր տունը՝ որպես հոգեբանական վերալիցքավորում
Հավանաբար հենց այդ պատճառով է, որ հիմնովին մաքրությունից հետո բնակարանը բոլորովին այլ կերպ է ընկալվում, թեև իրականում էական ոչինչ չի փոխվել։
Կահույքը նույնն է մնացել։ Սենյակները չեն մեծացել։ Սակայն անհետացել է ավելորդ տեսողական աղմուկը, մակերեսները ազատվել են, անհրաժեշտ իրերը գտնելն ավելի հեշտ է դարձել, իսկ կուտակված տնային գործերն այլևս յուրաքանչյուր քայլի չեն հիշեցնում իրենց մասին։
Կարգուկանոնը նվազեցնում է ուշադրությունը շեղող գործոնների քանակը։ Մաքրության փոքր առաջադրանքները ստեղծում են առաջընթացի զգացողություն,
